poniedziałek, 04 lipiec 2016 20:16

Płóciennik Sebastian (2012) Od reńskiego do łabskiego kapitalizmu. Systemowe skutki reform ubezpieczeń społecznych w RFN w latach 2000-2008. Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2012, ss. 220.

 Anna Ząbkowicz

plociennikKsiążka Sebastiana Płóciennika stanowi próbę zastosowania instrumentarium jednego z nurtów ekonomii instytucjonalnej w celu uchwycenia zmian systemowej koordynacji w gospodarce niemieckiej w XXI wieku.  Cechy przypisane przez szkołę Varieties of Capitalism  domenom kapitału, pracy oraz umiejętności pozwalają na określenie dwóch wzorców systemowych, mianowicie liberalnej gospodarki rynkowej (liberal market economy; LME) oraz koordynowanej gospodarki rynkowej (coordinated market economy; CME). Analizowana w książce gospodarka RFN uważana była za pierwowzór tego drugiego typu. "Reński kapitalizm" zbudowany był mianowicie na „cierpliwym dostępie do kapitału, stabilnych relacjach zatrudnienia oraz specyficznych kwalifikacjach” (s.186). Rolę wspomagającą względem tych trzech domen pełniły według Autora tak zwane domeny drugiego rzędu. Są nimi tytułowe ubezpieczenia społeczne, a ściślej - ubezpieczenia na wypadek bezrobocia i starości. Przedmiot zainteresowania stanowi nie tylko tak ujęty „reński kapitalizm”, ale przede wszystkim skutki reform po 2000 roku.

Centralną kwestią wydaje się pytanie: „jak dane ubezpieczenie, zwłaszcza po reformach, wpisuje się w dominującą logikę niemieckiego kapitalizmu?” (s.110). Innymi słowy, „na ile komplementarne były relacje między instytucjami ubezpieczenia a instytucjami domen pierwszego rzędu?”(s.145). Badane są zmiany, jakie zachodziły w pierwszorzędnych domenach systemu. Autor pokazuje pomosty między nimi i instytucjami ubezpieczenia (synergie) oraz sposoby wspomagania przez te ostatnie  (suplementarność). W odpowiedzi na pytanie o rolę sektorów ubezpieczeń społecznych stwierdza, że „na każdym etapie rozwoju systemu gospodarczego Niemiec w sposób logiczny uzupełniały one dominujący system produkcji”(s.11).

Prezentowana książka może być dla ekonomisty interesującym przykładem modelowego myślenia w ekonomii bez użycia języka matematyki. Stanowi udaną próbę wyboru instrumentów umożliwiających ujęcie złożonego tworu, jakim jest system społeczno-gospodarczy. Niemniej konsekwencją przyjętego stanowiska badawczego (Varieties of Capitalism) jest przypisanie najistotniejszego znaczenia zmianom na poziomie zakładu i branży, co sprawiło, że poziom makroekonomiczny jest zdecydowanie niedoceniony.