SCz

SCz

poniedziałek, 04 lipiec 2016 21:20

Ferguson

Ferguson Niall (2012): The Great Degeneration. How Institutions Decay and Economies Die. Penguin Books, New York, ss. 176.

 Sławomir Czech

fergusonOpisywana książka, przyjmująca formę długiego eseju, jest krytycznym spojrzeniem historyka na kondycję współczesnego Zachodu, a ściślej świata anglosaskiego. Punktem wyjścia dla zaprezentowanych w pracy rozważań jest twierdzenie, że osiągnięciu przez Zachód bezkonkurencyjnie wysokiego poziomu rozwoju towarzyszą zjawiska sklerotyczne i stagnacyjne. Przejawiają się one przede wszystkim zahamowaniem wzrostu gospodarczego, społecznym regresem oraz eksploatacją systemu przez elity działające wyłączne we własnym, partykularnym interesie. Ferguson stawia tezę, że problem leży w prawie i instytucjach Zachodu, które przyczyniły się do tytułowej Wielkiej Degeneracji. Próbując odpowiedzieć na pytanie w jaki sposób społeczeństwa z dobrymi instytucjami, które dały im bogactwo i potęgę, wpędziły się w instytucjonalny kryzys stawiający pod znakiem zapytania ich wewnętrzną siłę i przyszłość, Ferguson otwiera cztery „czarne skrzynki”, w których ów upadek jest wyraźnie widoczny. A są to instytucje demokracji, kapitalizmu, rządów prawa i społeczeństwa obywatelskiego. Problem z pierwszą z nich polega na tym, że społeczeństwa Zachodu zarzuciły międzypokoleniowy kontrakt społeczny decydując się na życie na koszt przyszłych generacji. Współczesny kapitalizm natomiast jest przeregulowany, podczas gdy należałoby skutecznej egzekwować odpowiedzialność za błędy tych, którzy działają na szkodę społeczeństwa (vide bankierzy i finansiści, którzy przyczynili się do kryzysu). Ponadto rządy prawa coraz bardziej przekształcają się w rządy prawników, a społeczeństwo obywatelskie ustępuje pod naporem paternalistycznego państwa tłumiącego aktywność społeczną i obywatelską odpowiedzialność za sprawy publiczne. Podsumowując, żyjemy obecnie w czasach kryzysu tych instytucji, które stanowiły o tryumfie cywilizacji Zachodu. Bez ich odrodzenia utrzymanie się na pozycji lidera może być trudne. Książka jest ciekawą lekturą napisaną w formie eseju, który charakteryzuje się lekkim, potoczystym stylem. Jest jednak skierowana przede wszystkim do amerykańskiego i brytyjskiego czytelnika ze względu na podnoszony kontekst kulturowy oraz nawiązywanie do tamtejszych doświadczeń historycznych. Niektóre twierdzenia autora (np. związane z kryzysem czy szkolnictwem) są dyskusyjne, choć nie sposób odmówić mu błyskotliwości argumentacji. Wyczuwa się także bliskość myśli autora z austriacką szkołą ekonomiczną poprzez przekonanie o wyższości ładu spontanicznego nad stanowionym. Odniesienia tego rodzaju nie utrudniają jednak lektury, a raczej zachęcają czytelnika do dyskusji z autorem i przemyślenia własnych doświadczeń. 

 

 

poniedziałek, 04 lipiec 2016 20:16

Płóciennik

Płóciennik Sebastian (2012) Od reńskiego do łabskiego kapitalizmu. Systemowe skutki reform ubezpieczeń społecznych w RFN w latach 2000-2008. Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2012, ss. 220.

 Anna Ząbkowicz

plociennikKsiążka Sebastiana Płóciennika stanowi próbę zastosowania instrumentarium jednego z nurtów ekonomii instytucjonalnej w celu uchwycenia zmian systemowej koordynacji w gospodarce niemieckiej w XXI wieku.  Cechy przypisane przez szkołę Varieties of Capitalism  domenom kapitału, pracy oraz umiejętności pozwalają na określenie dwóch wzorców systemowych, mianowicie liberalnej gospodarki rynkowej (liberal market economy; LME) oraz koordynowanej gospodarki rynkowej (coordinated market economy; CME). Analizowana w książce gospodarka RFN uważana była za pierwowzór tego drugiego typu. "Reński kapitalizm" zbudowany był mianowicie na „cierpliwym dostępie do kapitału, stabilnych relacjach zatrudnienia oraz specyficznych kwalifikacjach” (s.186). Rolę wspomagającą względem tych trzech domen pełniły według Autora tak zwane domeny drugiego rzędu. Są nimi tytułowe ubezpieczenia społeczne, a ściślej - ubezpieczenia na wypadek bezrobocia i starości. Przedmiot zainteresowania stanowi nie tylko tak ujęty „reński kapitalizm”, ale przede wszystkim skutki reform po 2000 roku.

Centralną kwestią wydaje się pytanie: „jak dane ubezpieczenie, zwłaszcza po reformach, wpisuje się w dominującą logikę niemieckiego kapitalizmu?” (s.110). Innymi słowy, „na ile komplementarne były relacje między instytucjami ubezpieczenia a instytucjami domen pierwszego rzędu?”(s.145). Badane są zmiany, jakie zachodziły w pierwszorzędnych domenach systemu. Autor pokazuje pomosty między nimi i instytucjami ubezpieczenia (synergie) oraz sposoby wspomagania przez te ostatnie  (suplementarność). W odpowiedzi na pytanie o rolę sektorów ubezpieczeń społecznych stwierdza, że „na każdym etapie rozwoju systemu gospodarczego Niemiec w sposób logiczny uzupełniały one dominujący system produkcji”(s.11).

Prezentowana książka może być dla ekonomisty interesującym przykładem modelowego myślenia w ekonomii bez użycia języka matematyki. Stanowi udaną próbę wyboru instrumentów umożliwiających ujęcie złożonego tworu, jakim jest system społeczno-gospodarczy. Niemniej konsekwencją przyjętego stanowiska badawczego (Varieties of Capitalism) jest przypisanie najistotniejszego znaczenia zmianom na poziomie zakładu i branży, co sprawiło, że poziom makroekonomiczny jest zdecydowanie niedoceniony.

 

 

poniedziałek, 20 czerwiec 2016 19:14

Forum na konferencji w Gdańsku

Forum zainicjowało swoją publiczną działalność poprzez zorganizowanie sesji tematycznej na konferencji "Nowa Ekonomia Instytucjonalna a Nauki o Zarządzaniu" zorganizowanej w dniach 12-13 maja br. przez Wyższą Szkołę Bankową w Gdańsku. Dzięki uprzejmości organizatorów konferencji oraz przewodniczącego Rady Programowej - prof. Stanisława Rudolfa - członkowie Forum mogli zaprezentować koncepcję "czterech kamieni węgielnych" instytucjonalizmu szerszemu gronu odbiorców i słuchaczy. 

Przeczytaj obszerną relację Ewy Gruszewskiej z konferencji tutaj.

 

 

sobota, 18 czerwiec 2016 07:31

Witryna Forum uruchomiona

Minęło już nieco ponad pół roku od chwili, gdy spotkaliśmy się na założycielskim seminarium "Forum Myśli Instytucjonalnej" w Krakowie w grudniu 2015 roku. Po kilku miesiącach żmudnego zgrywania się i precyzowania naszych oczekiwań względem funkcjonowania Forum, po pierwszych sesjach na konferencjach prowadzonych pod naszym szyldem oraz po rozpoczęciu (któryś już raz z kolei ze względu na opór naszej krajowej materii administracyjnej) formalnego procesu rejestracji stowarzyszenia, ruszamy z zadaniem uruchomienia forumowej witryny internetowej, która będzie - jak wierzymy - szerokim kanałem komunikacji i platformą intelektualnej wymiany między nami. Na razie treści nie ma jeszcze wiele, ale stopniowo będzie się jej pojawiać coraz więcej. Chcemy przede wszystkim informować o tym co dzieje się z Forum i wokół Forum - jakie spotkania planujemy, gdzie będziemy występować jako instytucja, co będziemy organizować i przy jakich projektach współpracować. Będziemy także informować o innych wydarzeniach - konferencjach, seminariach, prelekcjach - organizowanych w duchu instytucjonalizmu. Poza tym zamierzamy duży nacisk położyć na aspekt popularyzujący instytucjonalizm i instytycjonalistyczny sposób myślenia o procesach i zjawiskach ekonomiczno-społecznych. Na stronie wkrótce znajdą się pierwsze opracowania z tzw. "biblioteczki instytucjonalisty", która będzie zawierać krótkie informacje o godnych uwagi publikacjach ukazujących się w kraju i zagranicą. Dzięki temu może uda się nam wszystkim być "na czasie" chociaż z podstawowymi nowościami wydawniczymi. Nie sposób bowiem śledzić całej literatury przedmiotu samodzielnie przy tak szerokim rynku wydawniczym. Ze strony Forum będzie też można pobrać nasz periodyk "Biuletyn Myśli Instytucjonalnej", a także znaleźć odnośniki do podobnych organizacji zajmujących się instytucjonalizmem oraz innymi heterodoksyjnymi nurtami ekonomii i nauk społecznych w ogóle. 

Zapraszamy jednocześnie wszystkich z Was - czytelników niniejszej strony, członków Stowarzyszenia, internetowych surferów i przypadkowych wędrowców - do składania kontrybucji na naszą stronę. Organizujesz ciekawe wydarzenie lub wiesz o konferencji, o której informacji nie zamieściliśmy na stronie? Poinformuj nas! Przeczytałaś interesującą książkę, której nie mamy w biblioteczce? Napisz krótką informację o niej i podziel się nią z nami. Wspólnie możemy stworzyć pokaźną skarbnicę wiedzy, która służyć będzie lepszemu poznawaniu i propagowaniu instytucjonalizmu. W końcu nazwa "Forum" do czegoś zobowiązuje.

poniedziałek, 13 czerwiec 2016 10:47

Biuletyn Myśli Instytucjonalnej

 

Biuletyn Myśli Instytucjonalnej (ISSN 2543-9383) jest periodykiem Forum pełniącym funkcje informacyjno-popularyzacyjne. Cele przed nim postawione obejmują przede wszystkim promowanie instytucjonalnego sposobu postrzegania rzeczywistości oraz upowszechnianie dorobku literaturowo-badawczego krajowych i zagranicznych instytucjonalistów. Poandto będziemy za jego pośrednictwem informować o inicjatywach podejmowanych przez Forum, a także o naszej działalności i aktywności na arenie uczelnianej i publicznej. Biuletyn będzie rozprowadzany w wersji drukowanej na konferencjach i spotkaniach akademickich stanowiąc naszą wizytówkę wobec osób nie będących członkami Stowarzyszenia. 

 

Pobierz Biuletyn:

Numer 5/2017

Numer 4/2017

Numer 3/2017

Numer 2/2016

Numer 1/2016

 

Kontakt do redakcji: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

 

sobota, 11 czerwiec 2016 09:00

O Forum

 

Stowarzyszenie „Forum Myśli Instytucjonalnej” to inicjatywa grona przedstawicieli nauk społecznych połączonych przekonaniem, że podejście instytucjonalistyczne oferuje obecnie najlepszy sposób zrozumienia otaczającego nas świata. Wśród nas są ekonomiści, prawnicy, politolodzy i socjologowie wywodzący się ze środowisk akademickich rozmieszczonych na obszarze całego kraju.

Instytucje to tkanka naszego życia społecznego, reguły gry społecznej, normy, zasady, idee, regulacje, przekonania, które rządzą naszym zachowaniem.To od kształtu instytucji zależy efektywność gospodarowania i skuteczność zaspokajania potrzeb obywateli, jakość relacji interpersonalnych, wydajność systemu prawnego i sądownictwa, poziom zaufania do władz i ustroju politycznego, stosunek do ważkich kwestii społecznych, jak sprawiedliwość czy dziedzictwo historii. Instytucjonalizm widzi świat przez pryzmat instytucji, które niosą ze sobą wartość eksplanacyjną i poznawczą uwypuklającą nieredukowalność zjawisk społecznych do prostych modeli opartych na nadzwyczaj abstrakcyjnych założeniach wyjściowych. Robi to w sposób interdyscyplinarny, nie ograniczając się do jednej dyscypliny nauki. Świat postrzegamy w wielu wymiarach społecznych, natura rzeczy jest złożona.

Wielu młodych – a także tych już doświadczonych – adeptów nauki próbuje na własną rękę rozpoznawać i stosować instytucjonalistyczne podejście badawcze. Nasz dorobek jest rozproszony, mamy trudności w odnalezieniu osób zajmujących się podobną tematyką badawczą, brak powszechnie dostępnej informacji o tematycznych konferencjach i możliwościach publikacji. Tracą na tym nie tylko sami zainteresowani, lecz także nauka i środowisko akademickie zmagające się z niedostatkiem zdrowego pluralizmu oraz inspirujących dysput metodologicznych i problemowych. Pragniemy wyjść poza sztywne ramy i powiązania akademickie. Stowarzyszenie zostało zainicjowane na Uniwersytecie Jagiellońskim; w grudniu 2015 roku na seminarium naukowym w Krakowie uczestnicy spontanicznie zadecydowali o konieczności powołania Forum do życia. Nasza organizacja została oficjalnie zarejestrowana w listopadzie 2016 roku uzyskując niezbędny numer KRS. Zapraszamy do współpracy i śledzenia naszej aktywności!

Cele Stowarzyszenia (wyciąg ze Statutu, § 2, pkt 1):

Celem Stowarzyszenia jest:
1) stworzenie platformy wymiany intelektualnej skoncentrowanej wokół instytucjonalizmu w naukach społecznych ze szczególnym uwzględnieniem nauk ekonomicznych,
2) promowanie instytucjonalnej perspektywy badawczej, która dzięki różnym kątom patrzenia służy rozpoznaniu przedmiotu, jakim są struktury, bodźce i ograniczenia koordynujące społeczną aktywność ludzi,
3) upowszechnienie różnorodnych podejść analitycznych, uwzględniających również czynniki nie poddające się redukcji w celu dostosowania do sformalizowanych metod badawczych,
4) popularyzowanie dorobku naukowego krajowych i zagranicznych badaczy, w tym także członków Stowarzyszenia, prowadzących badania w ujęciu wyżej scharakteryzowanym i tym samym przyczyniających się do wypracowania wspólnego języka i siatki pojęciowej instytucjonalistów. 

Strona 5 z 5