SCz

SCz

Magnusson Lars, Stråth Bo (2016): A Brief History of Political Economy. Edward Elgar, Cheltenham, ss. 200.

 Anna Ząbkowicz

magnusson.jpgInstytucje są oczywiście potrzebne, ale - jeśli wierzyć J.M. Keynesowi - idee są ważniejsze; w kształtowaniu porządku społecznego są ważniejsze nawet niż interesy. Na takiej przesłance w każdym razie Lars Mangnusson i Bo Stråth oparli swoją książkę. Rzucając przy tym na pierwszych stronicach godną odnotowania uwagę: zachodni wzorzec instytucjonalny stracił  swoją wiarygodność w oczach świata, zwłaszcza po kryzysie finansowym po 2008 roku. Nie docenili należycie tego faktu Daron Acemoglu i James A. Robinson, wydając swoją głośną pracę (Why Nations Fail, Profile Books, London 2012).

Książka Mangnussona i Stratha powstała z przekonania o konieczności stworzenia nowej mobilizującej narracji naszych czasów. Zdaniem autorów trzy ekonomiczne meta-narracje, związane z dorobkiem trzech wymienionych w tytule myślicieli, stanowią dziedzictwo, na którym należy budować. Stosownie do zamysłu książka składa się z trzech części, z których pierwsza odnosi się do narracji Marksa, druga poświęcona jest narracji Keynesa i ostatnia - narracji Hayeka. Przedmiotem interpretacji jest globalny, uprzemysłowiony kapitalizm, który wyłonił się po roku 1850. To częściowo tłumaczy, dlaczego w tak zakrojonym dziele nie poświęcono odrębnej części klasycznej ekonomii politycznej.

Sposób realizacji zadania predestynuje do polecenia tej lektury wielu grupom specjalistów. Niewątpliwie będzie to lektura ciekawa dla historyków myśli ekonomicznej, ponieważ z pomocą książki można śledzić, jak trzy odnośne narracje związane były ze swoim czasem, jak się na siebie nakładały i czym ze sobą konkurowały. Historyków gospodarki i politologów najbardziej prawdopodobnie zainteresują części omawiające, jak rosnąca złożoność realnego świata sprawiała, że narracje te budziły kontrowersje i traciły znaczenie. Badacze stosunków międzynarodowych znajdą tam fragmenty omawiające kolonializm i masową migrację zarobkową, "wolnorynkowy imperializm" i neo-merkantylizm, itp. Szczególnie polecałabym tę lekturę badaczom stosunków i organizacji pracy, bowiem panoramiczne i historyczne spojrzenie na dwie wielkie transformacje - po 1870 roku i po 1970 roku przekonało mnie osobiście o kluczowym znaczeniu tej dziedziny dla stosunków społecznych w kapitalizmie. Sami autorzy byliby prawdopodobnie zadowoleni, gdyby ich książka stała się przewodnikiem z ekonomii politycznej. W prologu wyrażają bowiem pogląd, że wszystkie trzy ekonomiczne narracje miały implikacje dla układu sił oraz pełne były sprzeczności interesów, nawet jeżeli Keynes i Hayek woleli mówić o równowadze i harmonii (s. xxvii). 

 

 

niedziela, 02 październik 2016 10:24

Drugi numer Biuletynu

Ukazał się drugi numer Biuletynu Myśli Instytucjonalnej. Można w nim znaleźć m.in. tekst Pawła Chmielnickiego o instytucjach jako kompletach normatywnych, sprawozdania z konferencji, których aktywnie uczestniczyli członkowie Forum oraz omówienie artykułu Waltona Hamiltona z 1919 roku o instytucjonalnej teorii ekonomii. 

Biuletyn można pobrać tutaj lub pod zakładką "Biuletyn". 

niedziela, 18 wrzesień 2016 16:02

Douglas

Douglas Mary (2010): Jak myślą instytucje. Tłum. O. Siara, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, ss. 166.

 Anna Ząbkowicz

douglas.pngInstytucje nie mają umysłu a jednak myślą za nas. To przesłanie słynnej antropolożki może zaintrygować  Może także inspirować tych instytucjonalistów, którzy jak Jerzy Wilkin dostrzegają znaczenie antropologii kulturowej dla integracji nauk zgodnie z poglądem, że kultura jest domeną i spoiwem wszystkich nauk humanistycznych i społecznych. Może także zainteresować ekonomistów, politologów i socjologów, gdyż wywód prowadzony jest w formie polemiki między innymi z rozwiniętymi na gruncie paradygmatu  racjonalnego wyboru  teoriami Mancura Olsona i Olivera E.Williamsona.

W tej niewielkiej książeczce Mary Douglas nawiązuje do sporu, co stanowi podstawy porządku społecznego, który podzielił socjologów. Pierwsza, "pierwotna" koncepcja odwołuje się do wyobrażeń zbiorowych determinujących ludzkie działanie (Emile Durkheim); druga - opiera się na wyborach jednostkowych (teoria racjonalnego wyboru Jamesa Colemana). Oba teoretyczne ujęcia zdają się korespondować z istotnymi aspektami żywego społeczeństwa, mianowicie -"społeczeństwa elementarnego", opartego na solidarności i wspólnych stylach myślowych oraz  społeczeństwa współczesnego, opartego jakoby na bilansowaniu prywatnych korzyści. Mary Douglas pragmatycznie przyjmuje założenie, że w tworzeniu więzi społecznych rolę odgrywa zarówno aspekt transakcyjny jak aspekt poznawczy. Niemniej podstawową wagę nadaje instytucjom funkcjonującym w sferze poznania: podstawami zbiorowego działania są wspólne kategorie myślenia.

Wspólnoty tworzą się dzięki zbiorowym wyobrażeniom, za te zaś odpowiedzialne są instytucje funkcjonujące w sferze poznania. Jest zatem coś jeszcze, co objaśnia przywiązanie jednostek do grupy - poza sytuacjami przymusu i wspólnym interesem, czyli czynnikami, które uwzględnia analiza Mancura Olsona. To zakorzenione w kulturze style myślenia.

W książeczce można znaleźć próbę odpowiedzi na pytanie podstawowe: Dlaczego jedne reguły okazują się funkcjonalne, a inne nie są trwałe? Ani interesy, ani umowa społeczna (konwencja), ani przymus, którymi operuje ekonomia instytucjonalna, nie dają zadowalającego wyjaśnienia. Teorie ekonomiczne zajmują się funkcjonującymi instytucjami społecznymi, natomiast nie obejmują zasad ogólnych, które sprawiają, że określone konwencje, reguły lub układy informacji rzeczywiście zaczynają działać i okazują się stosunkowo trwałe. Nowa ekonomia instytucjonalna (w szczególności teoria Olivera Williamsona) zajmuje się wyborem w warunkach ograniczonej ludzkiej racjonalności i w ramach, które wyznaczają instytucje jako swego rodzaju legitymizowane rozwiązania. Zanim jednak początkująca instytucja będzie w stanie ograniczyć entropię, potrzebuje „zasady stabilizującej”.

Odpowiedzi autorka upatruje poza wolą i wyborem jednostek. Instytucje opierają się przede wszystkim na analogii, inaczej mówiąc: „każdy typ instytucji potrzebuje reguły, która jego słuszność wywiedzie z rozumu i natury”. Po drugie, instytucje zyskują legitymizację dzięki temu, że sankcjonuje je władza (np. ojcowska). W sumie „proces zakorzenienia się instytucji jest procesem tak intelektualnym, jak ekonomicznym i politycznym”, jednakże uwaga autorki skupia się na pierwszym z wymienionych procesów.

Fundamentalne zasady stabilizujące nie są uniwersalne, lecz zmieniają się wraz z warunkami technologicznymi i politycznymi wyznaczającymi etapy rozwoju społeczeństwa. Sprawiedliwość jest systemem intelektualnym, stworzonym po to, by zapewnić koordynację określonemu zespołowi instytucji. Jest to przykład zasady "podtrzymującej", który dobrze pokazuje, jak względne są zasady, które w umysłach ludzi współczesnych zaszczepione trwają jako ponadczasowe. Odwołajmy się do słów autorki: „Zasady, które nam, ludziom współczesnym, wydają się potwornie niesprawiedliwe, nie przeszkadzały naszym przodkom. Idei niewolnictwa czy uprzedmiotowienia kobiet można zarzucić to samo, co Hume zarzuca koncepcji intuicyjnego prawa własności”. Zasada sprawiedliwości to instytucja ewidentnie podtrzymująca określony porządek społeczny i przykład na to, że w najważniejszych sprawach „instytucje myślą” za nas.

Notka powstała na podstawie mojej recenzji opublikowanej przez Ruch PES, nr 3/2016.

 

 

niedziela, 18 wrzesień 2016 15:48

Rist

Rist Gilbert (2015): Urojenia ekonomii. Tłum. Ś. Nowicki, Wydawnictwo Książka i Prasa, Warszawa, ss. 292.

 Monika Krakowiak-Drzewiecka

rist.jpg

„Urojenia ekonomii” Gilberta Rista to odważna krytyka ekonomii głównego nurtu. Autor przeprowadza ją prezentując tło historyczne oraz kontekst społeczny towarzyszące ekonomii od jej początków aż do teraźniejszości. Rist stoi na stanowisku, że błędne są podstawowe założenia, które przyjęli ekonomiści, w tym przekonanie, że jednostki w swoich działaniach, niezależnie od uwarunkowań, kierują się zawsze własnym interesem. Autor uważa, że przedstawiciele ekonomii traktują fakty ekonomiczne jako coś wyizolowanego z życia społecznego, co można analizować z pominięciem wartości moralnych czy ekologicznych. Ponadto jego zdaniem zachodzi swoiste odwrócenie sensów, gdyż ekonomiści starają się dostosowywać rzeczywistość do stworzonych przez siebie modeli teoretycznych, zamiast badać realnie istniejące gospodarki i w oparciu o wyniki takich badań tworzyć uogólnienia natury teoretycznej. Dlatego w opinii Rista obecna ekonomia jest niezdolna do rzetelnego poznania, a przez to również rozwiązania podstawowych problemów wobec których dziś stoimy, takich jak kryzys finansowy czy ekologiczny.

Układ książki jest podporządkowany udowodnieniu tezy o słabości klasycznej ekonomii i poddaniu w wątpliwość jej walorów jako nauki. Autor rozpoczyna swój wywód od sformułowania zarzutów wobec ekonomii – jej założeń, metod badawczych czy roszczeń do naukowości. W kolejnych rozdziałach Rist stara się przekonać do swoich racji pokazując irracjonalność modelu homo oeconomicus i krytykując podstawowe kategorie ekonomiczne takie jak: wymiana, rzadkość, użyteczność, równowaga i wzrost gospodarczy. Na koniec postuluje stworzenie nowego paradygmatu ekonomii, w którym fakty ekonomiczne będą rozumiane jako zjawiska społeczne, które są częścią ludzkiego życia i nie można ich traktować jako odrębnych, istniejących w oderwaniu (np. od ekologii).  

Jak sam autor podkreśla „Praca ta nie ma (…) aspiracji do przedstawienia nowej teorii ekonomicznej. Ma ona po prostu na celu „bicie na alarm” i ostrzeganie o ślepych uliczkach, do których prowadzi nas standardowa „nauka” ekonomiczna”. 

Warto podkreślić, że czytelnik niezależnie od tego czy podziela zdanie Gilberta Rista na temat ekonomii, doceni barwny język wywodu, do czego niewątpliwie przyczyniło się również tłumaczenie Światosława Floriana Nowickiego. Książka obfituje w liczne cytaty oraz przykłady faktów ekonomicznych obserwowanych w różnych kulturach. Jednym słowem „Urojenia ekonomii” mimo ciężaru zarzutów, jakie w niej znajdziemy jest wciągającą lekturą. 

 

 

 

W dniach 2-5 września br. w Bostonie odbyła się trzecia już konferencja organizowana przez międzynarodową sieć badawczą WINIR, w której uczestniczyli także członkowie Forum. Konferencja zgromadziła ponad 200 uczestników z całego świata, którzy przez cztery dni mieli okazję wymieniać się poglądami i doświadczeniami badawczymi, przysłuchiwać się referatom czołowych akademików zajmujących się instytucjami oraz odkrywać jedno z najstarszych miast Nowej Anglii. 

Przeczytaj sprawozdanie Sławomira Czecha z konferencji tutaj.

 

Boston_Hansmann.jpg

 

sobota, 16 lipiec 2016 19:25

Współpraca i linki

 

Forum Myśli Instytucjonalnej nie jest jedyną organizacją zajmującą się zagadnieniem instytucji w naukach społecznych. Poniżej zamieszczamy przegląd organizacji i stron powiązanych tematycznie z problematyką instytucji i ładu instytucjonalnego. Zachęcamy do nadsyłania innych wartościowych linków.

 

Partner naukowy: 

FONTES Stowarzyszenie Badań nad Źródłami i Funkcjami Prawa

www.fontes.wsiz.pl 

 

Przydatne linki:

 

Seminarium ISP PAN i WSNSiR UW Nowy instytucjonalizm - teorie i badania

instytucjonalizm.uw.edu.pl

 

Społeczna gospodarka rynkowa/Ordoliberalizm

www.sgr.pte.pl 

 

World Interdisciplinary Network for Institutional Research (WINIR)

www.winir.org

 

European Association for Evolutionary Political Economy

eaepe.org

 

 

wtorek, 18 październik 2016 07:15

Seminarium naukowe

 

Mając na uwadze fundamentalne znaczenie instytucji dla kształtowania ładu społeczno-gospodarczego i ich zasadniczy wpływ na działania aktorów stosunków społecznych, a jednocześnie zdając sobie sprawę ze złożoności i wieloaspektowości samego pojęcia instytucji zapraszamy do udziału w interdyscyplinarnym seminarium naukowym:

 

Wokół metody. Jak badać instytucje?

 

PROGRAM SEMINARIUM

9:00 - 9:30 Rejestracja i poranna kawa

9:30 - 10:45 Zebranie członków-założycieli Forum Myśli Instytucjonalnej

10:45 - 11:00 Przerwa kawowa

11:00 - 11:15 Otwarcie seminarium

11:15 - 13:15 Prof. dr hab. Jerzy Wilkin (IRWiR PAN): Zróżnicowanie metodologiczne ekonomii instytucjonalnej

13:15 - 14:15 Przerwa obiadowa

14:15 - 15:45 Prof. dr hab. Jan Jacek Sztaudynger (Uniwersytet Łódzki): Metody ilościowe w ekonomii i ocena zasadności ich stosowania do analizowania instytucjonalnych uwarunkowań gospodarki

15:45 - 16:00 Podsumowanie i zakończenie seminarium

 

Spotkanie postrzegamy jako punkt wyjścia do pogłębienia dialogu na temat specyfiki metod badawczych stosowanych do analizowania instytucji przez przedstawicieli szeroko pojętych nauk społecznych i humanistycznych.

Seminarium adresujemy do szerokiego kręgu odbiorców wychodząc z założenia, że taka właśnie szeroka, interdyscyplinarna dyskusja pozwoli z jednej strony rozpoznać zalety, a z drugiej – zdać sobie sprawę ze słabości metod badawczych właściwych dla paradygmatów obowiązujących dziś w naukach społecznych. Punktem wyjścia chcemy uczynić próbę uchwycenia do czego w istocie sprowadza się swoisty, przyjmowany przez przedstawicieli poszczególnych dyscyplin konsensus dotyczący metod formułowania i testowania hipotez oraz wymogów uznawania za prawdziwe stwierdzeń składających się następnie na akceptowany przez nas opis rzeczywistości społeczno-gospodarczej.

Dyskusja nad problematyką metodologiczną wydaje się istotna zwłaszcza, jeśli wziąć pod uwagę fakt, iż w ostatnich latach mamy do czynienia z nasileniem się przejawów tzw. naukowego imperializmu, którego jedną z form jest przenoszenie swoistych „stylów” dociekań naukowych (technik i standardów badań oraz akceptowanych form prowadzenia dyskursu naukowego) z jednych dyscyplin naukowych na inne. Jednym z najłatwiej dostrzegalnych przejawów tego rodzaju tendencji jest imperializm samej ekonomii. Należy przy tym podkreślić, że próby przenoszenia charakterystycznego dla ekonomii ortodoksyjnej podejścia badawczego mogą dać wartościowe efekty, czego przykładem jest ekonomiczna analiza polityki rozwijana przez reprezentantów teorii wyboru publicznego. Z drugiej strony mamy jednak cały szereg przykładów świadczących o tym, że tendencje tego rodzaju często owocują pomijaniem istotnych aspektów analizowanych zagadnień, które są pomijane tylko dlatego, że nie da się ich uchwycić przy zastosowaniu właściwej dla ekonomii ortodoksyjnej metody badawczej (przykładem może być tu choćby sformalizowane modelowanie rozwoju gospodarczego z pominięciem roli trudnych do skwantyfikowania, osadzonych w kulturze, instytucji nieformalnych). Proponowany przez nas dialog wydaje się stanowić niezbędny krok w kierunku podejmowania prób wyjścia poza tego rodzaju ograniczenia.

Podczas spotkania chcemy skoncentrować się na następujących problemach:

  • zróżnicowanie metodologiczne ekonomii instytucjonalnej (sensu largo),
  • dominujące w ekonomii ortodoksyjnej sformalizowane metody ilościowe i ocena
  • zasadności ich stosowania do analizowania instytucjonalnych uwarunkowań gospodarki,
    metody analizy jakościowej i ilościowej stosowane w pozostałych naukach społecznych.

 

Termin seminarium: 7 listopada 2016 r.

 

Miejsce:

Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego
ul. Rewolucji 1905 r. nr 41/43, 90-255 Łódź
Budynek T, Sala T401

Organizatorzy:

Forum Myśli Instytucjonalnej
Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Uniwersytetu Łódzkiego

Zgłoszenia:

Zgłoszenia uczestnictwa prosimy przesyłać do 15 października 2016 r. na adres poczty elektronicznej dr Joanny Dzionek-Kozłowskiej: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Uczestników prosimy o dołączenie krótkiej noty ze wskazaniem afiliacji, dyscypliny naukowej oraz głównych obszarów badawczych.

Publikacja:

Organizatorzy przewidują możliwość publikacji artykułów powstałych jako pokłosie udziału w seminarium w numerze tematycznym czasopisma „Annales. Etyka w Życiu Gospodarczym” (10 punktów MNiSW) oraz w „Przeglądzie Prawa Publicznego” (7 punktów MNiSW).

Teksty w językach polskim i angielskim prosimy nadsyłać do 31.01.2017 r. Jednocześnie zaznaczamy, że warunkiem publikacji artykułu jest jego zgodność z tematyką seminarium, dostosowanie go do wymogów redakcyjnych oraz pozytywne przejście przez stosowaną w periodykach procedurę recenzji.

Organizatorzy nie pobierają opłat za udział w seminarium.

Pobierz ulotkę do wydrukowania.

Nocleg (we własnym zakresie):

Osobom zamierzającym skorzystać z zakwaterowania proponujemy hotel Boutique Hotel II mieszczący się przy ul. Rewolucji 1905 r. nr 8 (tel. 42 6306315, tj. około 600 metrów od Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego.

środa, 06 lipiec 2016 20:01

Wilkin

Wilkin Jerzy (2016): Instytucjonalne i kulturowe podstawy gospodarowania. Humanistyczna perspektywa ekonomii. Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa, ss. 262.

 Janina Godłów-Legiędź

Wilkin

Książka profesora Jerzego Wilkina powinna być obowiązkową lekturą dla każdego ekonomisty, nie tylko takiego, który uważa się za instytucjonalistę, albo rozumie potrzebę postrzegania funkcjonowania gospodarki i rozwoju w kontekście historycznie i kulturowo ukształtowanych zasad ludzkiego działania oraz różnorodnych, nie tylko ekonomicznych celów człowieka. Profesor Wilkin podejmuje w niej niemal wszystkie problemy, wobec których staje współcześnie nie tylko ekonomista, polityk i badacz społeczny, ale każdy, kto chce świadomie uczestniczyć w niezwykle skomplikowanym obecnie świecie ekonomicznym i politycznym. W jednej książce nie sposób wyczerpująco omówić  wszystkie problemy, a tym bardziej odpowiedzieć na wszystkie nasuwające się pytania.  Ale zaletą tej książki jest to, że sygnalizuje ona znakomitą większość ważnych problemów współczesnej gospodarki i ekonomii, i czyni to z perspektywy filozoficznej refleksji o człowieku, historii i kulturze. Bogata baza źródłowa wskazuje ponadto, gdzie szukać można rozwinięcia poszczególnych kwestii.  

Pierwszy wielki temat tej książki dotyczy dylematów metodologicznych ekonomii i szerzej - nauk społecznych. Metodologia to temat trudny, często nielubiany, ale wobec utrzymującego się wciąż zróżnicowania ekonomii i współczesnego zwątpienia, co do słuszności dominującej metodologii ekonomicznej, refleksja metodologiczna musi być wstępnym etapem każdego badania naukowego.  Jest to kwestia szczególnie ważna zważywszy uporczywość sporów o to, co jest właściwie przedmiotem ekonomii, jaką rolę odgrywa założenie „homo oeconomicus”, co oznacza pojęcie racjonalności i czy model poznania ekonomicznego powinien odwzorowywać model matematyka, fizyka, biologa, czy raczej psychologa i humanisty. Prezentując te kwestie Autor wskazuje potrzebę uzupełnienia tradycyjnego ujmowania gospodarki jako mechanizmu i jako systemu metaforą dramatu, która to metafora eksponuje ludzkie działanie, różnorodne ludzkie cele i znaczenie wolności. Z taką wizją gospodarki koresponduje idea, że ekonomii potrzebna jest filozofia i że w doktrynach ekonomicznych implicite, a czasem explicite występują elementy metafizyki. 

Drugi wielki temat tej książki to kulturowo-instytucjonalne zakorzenienie gospodarki prezentowane przede wszystkim przez pryzmat rozumiejącej to zakorzenienie ekonomii instytucjonalnej. Autor najpierw analizuje pojęcie kultury i złożone związki między kulturą a gospodarką, wskazując autorów, którzy odegrali w tej dziedzinie szczególną rolę. Następnie dokonuje przeglądu interpretacji pojęcia instytucji, ich klasyfikacji i funkcji. Przedmiotem odrębnego rozdziału czyni także kluczowe dla ekonomii instytucjonalnej pojęcia równowagi instytucjonalnej i zmiany instytucjonalnej. Spojrzenie z perspektywy równowagi instytucjonalnej eksponuje kwestie ładu społecznego, związków ekonomii, kultury i polityki oraz zmiany społecznej i jest alternatywą dla statycznej zazwyczaj, neoklasycznej koncepcji  równowagi opartej na rachunku optymalizującym wykorzystanie czynników produkcji.

W książce znajdujemy wnikliwą analizę podstaw metodologicznych nowej ekonomii instytucjonalnej (NEI) oraz wybranych autorów i szkół ekonomii instytucjonalnej (T. Veblena,  ekonomii uprawnień własnościowych, teorii agencji, ekonomii kosztów transakcji). Ostatnie dwa rozdziały książki poświęcone są prezentacji treści instytucjonalnej i funkcji dwóch zaniedbywanych w ekonomii neoklasycznej podmiotów społecznej koordynacji: przedsiębiorstwu i państwu. Jakkolwiek w ekonomii nieustannie trwał spór o rolę państwa w gospodarce, to jednak traktowanie rynku jako ahistorycznego i niezależnego od instytucji mechanizmu sprawiało, że nie dostrzegano złożoności  funkcji ani państwa, ani rynku.   

Prezentacja i interpretacja profesora Wilkina uświadamia, jak różnorodna jest myśl nie tylko ekonomistów zaliczanych do starego instytucjonalizmu i NEI, ale także jak różne są koncepcje w samej NEI.  Od lat 90. ubiegłego wieku, czyli od przyznania Nagród Nobla takim twórcom, jak Ronald Coase, Robert Fogel i Douglass North, nie sposób zaprzeczyć, że NEI wzbogaca główny nurt ekonomii. Jednakże nurt ten jest bardzo zróżnicowany  i jego relację do starego instytucjonalizmu z jednej strony, a ekonomii neoklasycznej z drugiej, trudno uznać za jednoznaczną, czy jednolitą. Także z tego punktu widzenia książka Jerzego Wilkina wnosi ważny  wkład.

Jednakże najważniejsze jest to, że w monografii „Instytucjonalne i kulturowe podstawy gospodarowania” zaprezentowana została taka perspektywa ekonomii, która z jednej strony może rzucić światło na niezwykle złożoną sytuację w gospodarce światowej, europejskie i polskiej, z drugiej zaś pokazuje zaniedbany obszar badań i edukacji, wskazując tym samym kierunek odnowy.

 

 

 

wtorek, 05 lipiec 2016 17:12

Biblioteczka instytucjonalisty

Uruchomiliśmy dzisiaj nowy dział - Biblioteczkę instytucjonalisty (do znalezienia w menu górnym lub tutaj). Czemu ma on służyć? Przede wszystkim dzieleniu się naszymi lekturami. Obecnie rynek wydawniczy jest tak szeroki, że nie sposób jest śledzić i zapoznawać się ze wszystkim, co jest wydawane już nie tyle na świecie, co nawet w Polsce. Można jednak "być na czasie" przy odpowiednim podziale pracy. Proponujemy zatem, by zamieszczać na naszej stronie krótki opisy (tzw. fiszki) książek, które mogą być przydatne z punktu widzenia instytucjonalizmu i analizy instytucjonalnej, a nawet szerzej - ekonomii heterodoksyjnej. Nie chodzi jednak o zamieszczanie wyczerpujących recenzji, a raczej o krótkie omówienie poruszanego w opracowaniu tematu, wskazanie hipotez towarzyszących prowadzonym rozważaniom oraz ogólnej oceny i ewentualnej rekomendacji. W ten sposób - jak wierzymy - uda się stworzyć wspólny zasób wiedzy - podręczną biblioteczkę - która będzie służyć zarówno nam, jak i osobom dopiero wdrażającym się w instytucjonalizm lub piszącym na przykład prace dyplomowe we wskazanej przez nas dziedzinie. Zapraszamy do współpracy! 

wtorek, 05 lipiec 2016 16:55

Milczarek

Milczarek-Andrzejewska Dominika (2014): Zagadnienie siły w ekonomii – na przykładzie sektora rolno-spożywczego w Polsce. IRWiR PAN, Warszawa, ss. 168.

 Sławomir Czech

milczarek

Opracowanie Dominiki Milczarek-Andrzejewskiej jest chyba jedyną pozycją na krajowym rynku wydawniczym, które w pełni zostało poświęcone badaniu i wykorzystaniu kategorii siły w ekonomii. Tym samym wypełnia ono znaczącą lukę w literaturze przedmiotu, która często stroni od problemów jakościowych i silnie interdyscyplinarnych. Siła (i władza) są bowiem pojęciami leżącymi na styku kilku nauk społecznych – socjologii, politologii, ekonomii, psychologii i innych. Sama ekonomia głównego nurtu pojęcie siły redukuje zresztą do kategorii siły przetargowej (rynkowej) abstrahując od kwestii polityki. Nawet jednak wówczas siła analizowana jest zaledwie w takich subdyscyplinach ekonomii, jak organizacja rynków, rynki pracy i nauki o zarządzaniu. Wobec powyższego rozważania empiryczne zawarte w pracy oparte zostały przede wszystkim na kategorii siły ujmowanej przez pryzmat ekonomii politycznej i ekonomii instytucjonalnej. Innymi słowy, poruszane są kwestie interesów aktorów, kontroli nad zasobami, instytucji politycznych i ekonomicznych oraz zmiany instytucjonalnej. Rozdział pierwszy pracy zawiera niezwykle przydatne uporządkowanie tych kwestii i stanowi przykładne wprowadzenie do dalszej części pracy.

Część empiryczna opracowania, składająca się z trzech rozdziałów, poświęcona jest badaniu wpływu siły (konceptualizowanej na różne sposoby) na procesy gospodarowania. Autorka podporządkowuje prowadzone w pracy rozważania testowaniu hipotezy, że „asymetria siły między podmiotami w sektorze rolno-spożywczym prowadzi do wielu negatywnych zjawisk gospodarczych i społecznych” (s. 15). Analizie zostają poddane: wpływ rozkładu siły między rząd, administrację i społeczeństwo na politykę rolną w Polsce (rozdział 2), konsekwencje asymetrii siły przetargowej w procesie prywatyzacji gospodarstw rolnych w Polsce (rozdział 3) oraz konsekwencje asymetrii siły przetargowej w łańcuchu żywnościowych w Polsce z perspektywy małych gospodarstw rolnych (rozdział 4).

Praca jest niezwykle interesującym opracowaniem ważkiego tematu, który paradoksalnie pozostaje na uboczu rozważań ekonomii głównego nurtu. Dla osób zajmujących się ekonomią instytucjonalną i ekonomią polityczną wydaje się być bardzo wartościową lekturą przede wszystkim ze względu na systematyzację pojęciową zawartą w pierwszym rozdziale oraz umiejętne wykorzystanie omówionych pojęć i kategorii do analizy materiału empirycznego. 

 

 

 

 

Strona 4 z 5