SCz

SCz

Jest nam niezmiernie miło poinformować, iż Komitet Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał dr hab. Beacie Woźniak-Jęchorek, członkini naszego Forum i profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, nagrodę za najlepszą pracę naukowo-badawczą z obszaru rynku pracy opublikowaną w roku 2016 pt. "Instytucjonalne uwarunkowania polskiego rynku pracy. Studium teoretyczno-empiryczne". Krótkie omówienie zawartości tej publikacji zamieściliśmy w trzecim numerze Biuletynu (do pobrania tutaj). 

Serdecznie gratulujemy!

%AM, %20 %476 %2017 %10:%Gru

Konferencja w Białymstoku

Zapraszamy do wzięcia udziału w czwartej konferencji naukowej z cyklu "Rozwój społeczno-gospodarczy w teoriach ekonomicznych" pt. "Kapitalizm kontra socjalizm. Anatomia zmian systemowych w Polsce w latach 1918-2018". Konferencja odbędzi się w dniach 25-26 czerwca 2018 roku na Uniwersytecie w Białymstoku. Jest nam również miło poinformować, że nasze Forum jest jednym z patronów konferencji. 

Zgłoszenia należy przesyłać do 28.02.2018 r.

Ulotkę konferencyjną można pobrać tutaj

W imieniu prof. dr hab. Stanisława Rudolfa oraz Wyższej Szkoły Bankowej w Gdańsku zapraszamy na kolejną, siódmą już edycję konferencji "Nowa ekonomia instytucjonalna a nauki o zarządzaniu". Spotkanie odbędzie się w dniach 17-18 maja 2018 roku w Hotelu Qubus w Gdańsku. Zgłoszeń na konferencję należy dokonać do dnia 28.02.2018 roku drogą elektroniczną.

Ulotkę konferencyjną można pobrać tutaj

%AM, %20 %451 %2017 %09:%Gru

Zapowiedź następnej konferencji WINIR

World Interdisciplinary Network for Institutional Research (WINIR) ogłosił Call for Papers na piątą edycję swojej corocznej konferencji. Odbędzie się ona w dniach 14-17 września 2018 roku na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Hongkongu. Spotkaniu towarzyszyć będzie hasło przewodnie "Institutions and the Future of Global Capitalism". Więcej informacji można znaleźć tutaj

%PM, %25 %906 %2017 %20:%Lis

Pierwsze Walne za nami

W dniu 20.11.2017 r. odbyło się pierwsze Walne Zebranie Członków Forum Myśli Instytucjonalnej. Po wysłuchaniu sprawozdania za ubiegły rok działalności oraz wysłuchaniu sprawozdania Komisji Rewizyjnej zebrani udzielili Zarządowi Forum absolutorium za działalność organizacyjną i finansową. Podjęto również uchwały o zmianie statutu w kwestiach statusu członka-założyciela, braku kworum na Walnym Zebraniu oraz przyjęciu uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów. Powołano także dawno wyczekiwaną Radę Naukową Forum (jej skład można znaleźć tutaj) oraz nowego członka zarządu w osobie dr hab. Anny Zachorowskiej-Mazurkiewicz. Jednocześnie ze względów osobistych prof. Paweł Chmielewski oraz prof. Maciej Miszewski podjęli decyzję o ustąpieniu ze stanowisk w zarządzie. Należą im się jednak gorące podziękowania za dużą aktywność organizacyjno-projektową, na rzecz której w minionym roku nie szczędzili sił i czasu. A tymczasem - umocnieni poparciem ze strony członków Forum na naszym pierwszym Walnym Zebraniu - działamy dalej!

 walne fot

%PM, %30 %900 %2017 %20:%Lis

Nagroda dla Forumowicza

Jest nam niezmiernie miło poinformować, że dr hab. Michał Moszyński, aktywny członek naszego Forum, otrzymał Nagrodę Komitetu Nauk o Pracy i Polityce Społecznej Polskiej Akademii Nauk oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na najlepszą pracę naukowo-badawczą z obszaru rynku pracy opublikowaną w 2016 r. za monografię pt. "Niemiecki model Społecznej Gospodarki Rynkowej - perspektywa rynku pracy". Recenzję tej publikacji zamieściliśmy w 5 numerze naszego Biuletynu - zapraszamy do zapoznania się z nią tutaj.

Serdecznie gratulujemy!

%PM, %01 %844 %2017 %19:%Lis

Pierwsza konferencja Forum

Sprawozdanie z konferencji 

ZROZUMIEĆ KAPITALIZM

PODEJŚCIE EWOLUCYJNO-INSTYTUCJONALNE

Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa, 20 października 2017 r.

20 października 2017 roku miało miejsce niezwykłe wydarzenie – pierwsza konferencja Forum Myśli Instytucjonalnej stała się faktem. Spotkanie odbyło się w Warszawie, w siedzibie Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego na Nowym Świecie. W kameralnej – jak również całkiem podniosłej – atmosferze uczestnicy konferencji mieli okazję dyskutować na temat instytucjonalnego sposobu postrzegania świata i analizowania procesów gospodarowania. Jak szybko wyszło na jaw, perspektywy te nie były jednakowe, co dało wspaniały asumpt do pouczających sporów i interesujących dyskusji.

Spotkanie otworzyła Prezes Forum prof. dr hab. Anna Ząbkowicz witając wszystkich przybyłych i życząc udanych obrad. Podkreśliła także nieprzypadkowość hasła przewodniego konferencji, które miało służyć jako zachęta do debaty nad tym, co definiuje nas jako instytucjonalistów. Cóż bowiem znaczy analiza ewolucyjno-instytucjonalna i czym różni się od innych podejść badawczych? Ewolucyjność podejścia wskazuje, że koncentrujemy się na analizie procesów społeczno-gospodarczych, w tym także na procesach tworzenia określonego porządku instytucjonalnego i jego podtrzymywania lub reformowania. Instytucjonalność zakłada natomiast, że celem prowadzenia badań jest chęć zrozumienia pewnych zjawisk w przeciwieństwie do podejścia predykcyjnego, które wydaje się dominować obecnie w ekonomii. Tym samym podejście ewolucyjno-instytucjonalne służy nam do zrozumienia czym jest współczesny kapitalizm, czym się charakteryzuje i jakie wyzwania społeczne przed nami stawia. Jest to perspektywa umożliwiająca uchwycenie zarówno całego lasu, jak i poszczególnych drzew w miejsce konstruowania predykcji na podstawie minionych wydarzeń.

wawa17

Pierwsze wystąpienie wygłosił dr hab. Michał Pietrzak z SGGW w Warszawie podejmując problem własności w kapitalizmie. W ciekawym referacie wywodził, że zazwyczaj postrzegamy formy własności w formie rozłącznej, tj. prywatne, publiczne, wspólne zasoby lub dobra klubowe. Tymczasem współcześnie tworzy się coraz więcej form hybrydowych, które pozwalają na rozwiązywanie problemów trapiących liczne społeczności. Należy więc badać w jaki sposób ludzie radzą sobie z wyzwaniami, a nie zamykać się w ramach konkretnych modeli własności. Dla przykładu istnieje wiele wyjść z osławionego i często nadużywanego dylematu więźnia, jak choćby zawieranie niepisanych umów między graczami, kwestie reputacji, presja grupy, strategia małych kroków itp. My także powinniśmy w taki nieszablonowy sposób poszukiwać rozwiązań w zakresie problemów prawa własności we współczesnym nam kapitalizmie. Urozmaicenie i uszczegóławianie kategorii praw własności może okazać się kluczem do rozwiązania wielu współczesnych problemów.

W kolejnym wystąpieniu prof. dr hab. Janina Godłów-Legiędź z Uniwersytetu Łódzkiego podzieliła się ze słuchaczami swoimi refleksjami na temat analizy zjawisk gospodarczych wskazując na potrzebę wyzbycia się dogmatów ekonomicznych, które bardziej zaciemniają nasz obiekt badania niż ukazują jego rzeczywistą naturę. Warto więc rzeczywiście – nawiązując do wystąpienia poprzednika – studiować sposoby przezwyciężania określonych problemów zamiast przyjmować sztywne ramy analizy wykluczające nieszablonowe rozwiązania. Nie inaczej jest z badaniem systemu kapitalistycznego. Należy tam przede wszystkim rozróżniać między problemami kapitalizmu, gospodarki i ekonomii. To są bowiem trzy różne kategorie i przedmioty badań, o różnych właściwościach i różnych dylematach. Należy również być ostrożnym w odniesieniu do kwestii generalizacji – o jakim kapitalizmie bowiem mówimy? O dzisiejszym czy tym już dawno minionym? O gospodarce rynkowej czy o systemie kapitalistycznym? Co przeciwstawiamy rynkowi – państwo, socjalizm czy może jeszcze inną formę gospodarowania? Czy włączamy w badanie kwestie wartości? A jeśli tak, to jakich? Czy badanie kapitalizmu ma się skupiać na jego różnorodności czy ewolucji? Wszystkie te kwestie mogą się  wydawać akademickim dzieleniem włosa na czworo, ale właśnie precyzja pojęciowa i konceptualizacyjna są niezbędne w prowadzeniu tego rodzaju rozważań.

Po wystąpieniu prof. Godłów-Legiędź rozgorzała dyskusja. Prof. Maciej Miszewski zgodził się, że chodzi nam o ekonomię wyjaśniającą pewne zjawiska, a nie modelującą i prognozującą. Podkreślił też znaczenie nieprzewidywalności procesów gospodarczych. Z kolei prof. Piotr Pysz zaznaczył, że świat społeczny nieustannie się zmienia, więc należy analizować te właśnie metamorficzne procesy, by poznać naturę wyłaniającego się porządku. Przytoczył również książkę Ulricha Becka (Cosmopolitan Vision, Polity Press 2006), w której autor podkreślał konieczność przeprowadzenia kopernikańskiej rewolucji na linii państwo-świat. Pozostajemy bowiem wciąż w paradygmacie badawczym, który można określić mianem nacjonalizmu metodologicznego, zakładającym, że świat najlepiej poznawać poprzez pryzmat naszych własnych państw i reguł społecznych. Tymczasem we współczesnym świecie to państwa raczej orbitują wokół świata, a nie świat wokół państw. Taka perspektywa może okazać się bardzo odkrywcza dla badaczy widzących świat przez pryzmat instytucjonalno-ewolucyjny.

wawa17 2

Prof. Ewa Zeman-Miszewska zgodziła się z tezą o nieprzewidywalności otoczenia zwracając jednocześnie uwagę, że o ile socjologowie wiedzą o tym od dawna, to ekonomiści z trudem przyjmują ten fakt do wiadomości (choć wielu znamienitych ekonomistów wiele o tym pisało). Tymczasem należy podejść otwarcie do tego, co nieznane i niepewne. Samo ujmowanie państwa powinno także być bardziej zróżnicowane – w zależności od cywilizacji i zbiorowo wyznawanych wartości pełni ono bowiem różne funkcje wykraczające często poza to, co widzą mieszkańcy Zachodu. Dr hab. Grzegorz Szulczewski dociekał następnie co filozofia może dać ekonomistom. Przestrzegł przy tym przed mieszaniem poziomów analizy i kategorii nawiązując do referatu prof. Godłów-Legiędź. Dla przykładu miesza się często rozważania na temat ekonomii z tymi traktującymi o gospodarce. Podobnie rzecz się ma z modelem homo oeconomicus i koncepcją człowieka gospodarującego. Wszyscy wiedzą zresztą, że modele nigdy nie odpowiadają całkowicie rzeczywistości, a same teorie z jednej strony coś odkrywają, ale z drugiej też coś ukrywają. Wobec powyższego niezbędna jest tolerancja metodologiczna i poszukiwanie wzajemnego zrozumienia. W końcu wszystkich nas łączy podobny cel poznawczy.

Zajmującą dyskusję zakończyła z nieukrywanym żalem prof. Anna Ząbkowicz przypominając o (naruszonych już) ograniczeniach czasowych. Zwróciła też uwagę na nieprzewidywalność nie tylko rynku i otoczenia, ale i państwa, jak również na trudność faktycznego ustalenia jakie reguły rządzą światem i kto je ustala. Zaznaczyła, że akademickie spory nie służą wywoływaniu konfliktu między badaczami, ale temu, żeby wydobyć przeciwieństwa i konflikty wyostrzające nasz punkt widzenia. Dzięki temu można dostrzec więcej niż tylko przy pomocy jednej perspektywy. Zgodziła się natomiast, że w kapitalizmie istnieje wiele sposobów gospodarowania i koordynowania procesów gospodarczych.

Drugiej części spotkania przewodniczył dr hab. Michał Moszyński z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, który poprowadził je w formie warsztatów z zakresu metod analitycznych ekonomii instytucjonalno-ewolucyjnej. Uczestnicy konferencji zastanawiali się także nad dalszymi działaniami możliwymi do podjęcia przez Forum, które prowadziłby do zwiększenia jego rozpoznawalności i profesjonalizacji jako organizacji. Podjęto także temat potencjalnych projektów badawczych. 

%PM, %01 %843 %2017 %19:%Lis

Pierwsza konferencja Forum już za nami

W dniu 20 października 2017 r. w Warszawie odbyła się pierwsza konferencja Forum poświęcona ewolucyjno-instytucjonalnej perspektywie badawczej pt. Zrozumieć kapitalizm. Uczestnicy spotkania dyskutowali między innymi nad możliwością rzeczywistego poznania natury kapitalizmu, o pułapkach tkwiących w kwestiach semantycznych czy o roli filozofii w ekonomii.

Przeczytaj sprawozdanie z konferencji tutaj.

Informujemy, że harmonogram spotkań w ramach seminarium "Nowy instytucjonalizm - teorie i badania" organizowanego przez ISP PAN oraz WSNSiR UW na bieżący rok akademicki został właśnie opublikowany. Można go znaleźć tutaj.

Tegoroczny cykl zainauguruje wystąpienie dr Ulricha Meyera zatytułowane "The institutionalization of envisioned future. Sensemaking and field formation in the case of Industrie 4.0 in Germany". Wydarzenie będzie mieć miejsce 26 października 2017 r. w sali seminaryjnej ISP PAN.

Zachęcamy do uczestnictwa!

Mariana Mazzucato (2016): Przedsiębiorcze państwo. Obalić mit o relacji sektora publicznego i prywatnego. Wydawnictwo Ekonomiczne Heterodox, Poznań, ss. 349.

 Sławomir Czech

mazzucato

Praca Mariany Mazzucato jest obecnie książką „na czasie”. Z jednej strony ma ona stanowić akademicką podporę działań rządu Polski (ale również i innych krajów) do przezwyciężenia pułapki średniego rozwoju poprzez promowanie idei przedsiębiorczego państwa, które przejmie na siebie ryzyko podejmowania kosztownych i niepewnych inwestycji w przełomowe innowacje i nowe technologie. Z drugiej strony natomiast praca ta jest wyrazem rosnącego sceptycyzmu wobec zbawiennej roli finansów (i finansjeryzacji) oraz wolnego rynku w odniesieniu do generowania schumpeterowskiego wzrostu gospodarczego. Po okresie neoliberalnego zwrotu państwu przywrócona zostaje więc rola aktywnego aktora w gospodarce, choć w innej odsłonie niż widzieli to np. keynesiści. Państwo nie ma jedynie stabilizować rynków, ale także kreować je poprzez aktywne wsparcie innowacji i procesów badawczych, a także tworzenie odpowiednich bodźców i ram działania dla prywatnych podmiotów. Przekonanie, że venture capital „kocha ryzyko”, jak również, że wielkie korporacje pełnią wiodącą rolę w zakresie długoterminowego postępu technologicznego należy, zdaniem autorki, odłożyć na półkę. Potrafią one bowiem jedynie zaangażować się w tego rodzaju inwestycje dopiero wtedy, gdy ryzyko będzie dostatecznie niskie, a najbardziej niepewne badania zostaną już wykonane przez inne podmioty. Zdaniem Mazzucato obecne relacje między sektorem kapitałowym i publicznym nie są symbiotyczne, a raczej pasożytnicze ze względu na żerowanie prywatnych podmiotów na badaniach sfinansowanych przez państwo oraz stosowanie optymalizacji podatkowej w sytuacji notowania wysokich zysków. Bez zmiany tej relacji będziemy generować dalsze nierówności, a kraje Zachodu oddadzą pozycję lidera technologicznego takim krajom, jak Chiny, które w zupełnie inny sposób postrzegają rolę innowacji – nie jako elementu napędzania wzrostu gospodarczego i wzbogacania się prywatnych podmiotów, ale jako czynnika sprzyjającego realizacji określonych celów politycznych i społecznych.

Realizacja idei „przedsiębiorczego państwa” wymaga natomiast poważnych przemian instytucjonalnych. Po pierwsze, chodzi o instytucje formalne generujące niezbędne bodźce dla działań indywidualnych podmiotów oraz tworzące ramy relacji między sektorem publicznym i prywatnym. Instytucje te powinny zapewniać finansowanie badań tam, gdzie sektor prywatny nie zaryzykuje zaangażowania swoich środków, ale też gwarantować państwu zwrot za podjęte ryzyko po to, aby mogło akumulować fundusze na dalsze badania lub pokrywać nieuniknione straty. Po drugie natomiast i – jak się wydaje – ważniejsze, zmianie muszą ulec nasze przekonania co do roli, jaką państwo ma pełnić w odniesieniu do regulowania rynków i angażowania się w innowacje. Politycy, urzędnicy i wyborcy muszą zrozumieć, że państwo nie może być jedynie nocnym stróżem i nieustannie wycofywać się na defensywne pozycje akceptując narastającą krytykę. Państwo musi być silne, sprawne i pewne tego, czego się podejmuje. Ma też prawo do ponoszenia porażek, które są nieuniknione. To od nas jednak zależy, czy będziemy podkreślać jego porażki czy sukcesy, kształtując w ten sposób wokół niego klimat krytyki i niechęci lub wsparcia i zrozumienia. 

 

Strona 2 z 6